Hard water en kalk

Twee mensen wassen op dezelfde manier met hetzelfde wasmiddel, en bij de ene komt de was er zachter uit dan bij de andere. Meestal is dat geen techniek maar geografie: de hardheid van het leidingwater.

Wat hard water is

Hard water bevat veel opgeloste calcium- en magnesiumzouten. Die reageren met wasmiddel tot een onoplosbare zeepneerslag — dezelfde grijze rand die je in een badkuip ziet, maar dan in je textiel.

Dat kost je op drie fronten:

• Wasmiddel. Een deel gaat op aan het onschadelijk maken van de kalk in plaats van aan je was. Vandaar dat de doseertabel op elke verpakking kolommen per hardheidsklasse heeft.
• Textiel. De neerslag zet zich vast tussen de vezels. Handdoeken worden stug, witte was wordt grijs, kleuren worden dof. Zie handdoeken die muf ruiken en witte was weer wit.
• De machine. Kalk slaat neer op het verwarmingselement. Een aangekoekt element moet langer werken voor dezelfde temperatuur, en gaat vroeger stuk.

Waar staat België?

Grofweg: in grote delen van Vlaanderen is het water hard tot zeer hard, in delen van Wallonië en de Ardennen een stuk zachter. Het hangt af van de ondergrond waar je drinkwatermaatschappij het water wint, en het kan binnen één provincie verschillen.

Je eigen waarde staat op de website van je watermaatschappij, en op je jaarafrekening. Ze wordt uitgedrukt in Franse graden (°fH) of in Duitse graden (°dH); de tabel op je wasmiddel gebruikt meestal een van beide.

Wat echt helpt

• Doseer volgens de tabel voor jouw hardheid, niet volgens gewoonte. Dit is de goedkoopste maatregel en meteen de belangrijkste. Zie wasmiddel doseren.
• Gebruik poeder voor de witte was. Waspoeder bevat waterontharders die vloeibaar wasmiddel niet heeft — precies daarom werkt het beter in hard water. Zie waspoeder, vloeibaar of capsules.
• Een wasverzachter is hier geen oplossing voor stugge handdoeken. Hij verdoezelt het gevolg en verergert de absorptie. Zie wasverzachter.
• Schoonmaakazijn in het verzachtervak, af en toe. Zuur lost kalk op, en het spoelt zeepresten uit de vezel. Wees er wel spaarzaam mee: over lange tijd is azijn niet vriendelijk voor rubber onderdelen, en in een machine die niet van jou is, gebruik je hem beter niet.
• Was niet onnodig heet. Kalk slaat sneller neer bij hoge temperaturen; dat is dezelfde reden waarom een waterkoker aanslaat. Zie energiezuinig wassen.

Waterontharders in poedervorm

De zakjes die je “tegen kalk” bij het wasmiddel doet, werken — maar reken even. In hard water kost een dosis ontharder al gauw evenveel als het extra wasmiddel dat je anders zou gebruiken. Voor de machine is het zinvol, voor de was is een juiste dosering meestal voldoende.

Een echte waterontharder op de waterleiding lost het probleem bij de bron op, maar dat is een investering van honderden euro’s plus zout. Dat is een beslissing over je hele huis, niet over je was.

En als je in een wasserette wast?

Dan is dit vooral andermans probleem, en dat is een van de stille voordelen van een salon.

Professionele machines in een wasserette staan in een omgeving waar de uitbater het onderhoud doet: ontkalken hoort daarbij, want een kapot verwarmingselement kost hem een servicebeurt. Veel salons in harde-waterregio’s hebben bovendien een centrale waterontharder staan, gewoon omdat het hun machines spaart.

Wat jij nog wel zelf doet: doseren volgens de hardheid van het salon, niet die van thuis. In de praktijk betekent dat: kijk of er een dosering op het bord staat, en gebruik anders de middenwaarde. Zie ook wasserette of eigen wasmachine.